در سال 2026 این زبان های برنامه نویسی را دیگر یاد نگیرید!
دنیای برنامهنویسی همیشه در حال تغییر است. هر چند سال یکبار تکنولوژیهای جدیدی معرفی میشوند و بعضی از ابزارها و زبانها کمکم جای خود را به گزینههای بهتر میدهند. به همین دلیل انتخاب زبان برنامهنویسی برای شروع یادگیری اهمیت زیادی دارد.
اما یک نکته مهم را از همان ابتدا باید روشن کنیم:
این مقاله نمیگوید زبانهایی که در ادامه میبینید «بد» هستند یا هیچ کاربردی ندارند.
اگر شما همین الان این زبانها را بلد هستید و در آنها حرفهای شدهاید، هنوز هم بازار کار و پروژه برایشان وجود دارد. بسیاری از سیستمهای بزرگ دنیا با همین زبانها ساخته شدهاند و نگهداری آنها همچنان ادامه دارد.
موضوع این مقاله فقط شروع یادگیری از صفر در سال 2026 است. در بسیاری از موارد، انتخابهای بهتر، مدرنتر و آیندهدارتر وجود دارد.
در ادامه چند زبانی را بررسی میکنیم که بهتر است فقط در شرایط خاص به سراغ یادگیری آنها بروید.
1. Perl
Perl زمانی یکی از محبوبترین زبانهای برنامهنویسی برای اسکریپتنویسی و پردازش متن بود. در دهههای گذشته بسیاری از ابزارهای سیستمی و پروژههای وب با آن ساخته شدند.
اما امروز وضعیت متفاوت است.
چند مشکل اصلی Perl:
- جامعه کاربری آن بسیار کوچکتر شده است
- پروژههای جدید به ندرت با Perl شروع میشوند
- زبانهای مدرنتر جایگزین آن شدهاند
امروزه برای کارهایی که قبلا با Perl انجام میشد معمولا از این زبانها استفاده میشود:
- Python
- Go
- JavaScript (Node.js)
اگر الان توسعهدهنده Perl هستید، هنوز هم در پروژههای قدیمی و سیستمهای سازمانی میتوانید کار کنید. اما شروع یادگیری Perl در سال 2026 برای یک برنامهنویس تازهکار انتخاب منطقیای نیست.
2. Objective‑C
قبل از Swift، زبان اصلی توسعه اپلیکیشنهای iOS، Objective‑C بود. تقریبا تمام اپلیکیشنهای قدیمی اپل با این زبان نوشته شدهاند.
اما از زمانی که Apple زبان Swift را معرفی کرد، شرایط تغییر کرد.
مزایای Swift نسبت به Objective‑C:
- سینتکس سادهتر
- امنیت بیشتر
- توسعه سریعتر
- پشتیبانی قوی اپل
امروزه بیشتر پروژههای جدید iOS با Swift نوشته میشوند و حتی بسیاری از پروژههای قدیمی هم در حال مهاجرت به Swift هستند.
بنابراین:
- اگر قبلا Objective‑C کار کردهاید، هنوز ارزش دارد آن را بدانید
- اما برای شروع در سال 2026، Swift انتخاب بسیار بهتری است
3. Visual Basic (VB.NET)
Visual Basic زمانی یکی از محبوبترین زبانها برای توسعه نرمافزارهای ویندوز بود. بسیاری از نرمافزارهای سازمانی قدیمی با VB یا VB.NET نوشته شدهاند.
اما در سالهای اخیر مایکروسافت تمرکز خود را بیشتر روی این زبانها گذاشته است:
- C#
- .NET
- Blazor
- ASP.NET Core
در واقع بیشتر پروژههای جدید .NET با C# توسعه داده میشوند و VB.NET تقریبا به یک زبان نگهداری سیستمهای قدیمی تبدیل شده است.
به همین دلیل:
- اگر در یک شرکت با سیستمهای قدیمی کار میکنید، VB.NET هنوز کاربرد دارد
- اما برای شروع یادگیری در سال 2026، بهتر است مستقیما C# را انتخاب کنید
4. jQuery (به عنوان مهارت اصلی)
jQuery دقیقا یک زبان برنامهنویسی نیست، بلکه یک کتابخانه JavaScript است. اما سالها یادگیری jQuery یکی از مهارتهای اصلی توسعهدهندگان فرانتاند محسوب میشد.
مشکل اینجاست که امروزه معماری فرانتاند کاملا تغییر کرده است.
در پروژههای مدرن بیشتر از این ابزارها استفاده میشود:
- React
- Vue
- Angular
- Svelte
همچنین بسیاری از قابلیتهایی که jQuery فراهم میکرد، امروز به صورت Native در JavaScript وجود دارند.
مثلا کاری که قبلا با jQuery انجام میدادیم:
$("#button").click(function() {
alert("Hello");
});
امروز با JavaScript خالص هم به راحتی قابل انجام است:
document.querySelector("#button").addEventListener("click", () => {
alert("Hello");
});
بنابراین یادگیری jQuery به عنوان مهارت اصلی فرانتاند در سال 2026 منطقی نیست. اگر هم لازم شود، در عرض چند ساعت میتوانید آن را یاد بگیرید.
5. Pascal / Delphi
Pascal و Delphi زمانی برای ساخت نرمافزارهای دسکتاپ بسیار محبوب بودند. حتی بسیاری از برنامهنویسان قدیمی اولین تجربه برنامهنویسی خود را با Pascal شروع کردهاند.
اما امروزه اکوسیستم نرمافزار تغییر کرده است:
- توسعه وب بسیار گستردهتر شده
- اپلیکیشنهای موبایل رشد زیادی داشتهاند
- ابزارهای کراس پلتفرم محبوبتر شدهاند
در نتیجه زبانهایی مثل اینها بیشتر استفاده میشوند:
- Python
- JavaScript
- C#
- Go
Delphi هنوز در برخی شرکتها استفاده میشود، اما برای شروع مسیر برنامهنویسی در سال 2026 انتخاب رایجی نیست.
چه زمانی یادگیری این زبان ها منطقی است؟
با وجود تمام نکاتی که گفتیم، هنوز هم شرایطی وجود دارد که یادگیری این زبانها منطقی باشد.
مثلا:
- وقتی در یک شرکت با سیستمهای قدیمی کار میکنید
- وقتی قصد نگهداری یا توسعه یک پروژه قدیمی را دارید
- وقتی بازار کار خاصی در منطقه شما برای آن زبان وجود دارد
در چنین شرایطی یادگیری این زبانها میتواند حتی مزیت رقابتی ایجاد کند، چون افراد کمتری آنها را بلد هستند.
سخنان پایانی
انتخاب زبان برنامهنویسی برای شروع، یکی از مهمترین تصمیمهایی است که هر برنامهنویس میگیرد. بعضی زبانها هنوز کاربرد دارند، اما دیگر بهترین نقطه شروع برای سال 2026 نیستند.
نکته مهم این است که بین "بد بودن یک زبان" و "انتخاب خوب برای شروع نبودن" تفاوت وجود دارد.
زبانهایی که در این مقاله بررسی کردیم:
- هنوز در پروژههای واقعی استفاده میشوند
- توسعهدهندگان حرفهای آنها همچنان میتوانند درآمد داشته باشند
- اما برای شروع مسیر برنامهنویسی گزینههای مدرنتر و آیندهدارتر وجود دارد
اگر تازه میخواهید برنامهنویسی را شروع کنید، بهتر است سراغ زبانهایی بروید که:
- جامعه کاربری بزرگی دارند
- منابع آموزشی زیادی دارند
- در پروژههای جدید استفاده میشوند
چنین انتخابی میتواند مسیر یادگیری و ورود شما به بازار کار را بسیار سریعتر و سادهتر کند.